Symudodd y tri ohonom ni, Lucy, fi, a Tomos (oedd newydd droi’n ddwyflwydd oed) i Pontypridd yn 2014.
Roedd cefn gwlad y canolbarth wedi bod yn gartref clyd i ni, ond nid oedd Caerdydd, gyda’i waith cyson a’i gyflogau gwell, yn ymddangos mor bell i ffwrdd â hynny. Tybiodd y ddau ohonom y gallai weithio.
Ddaru ni drio am bron i flwyddyn. Roedd y cymdogion yn garedig, a’r dref ei hun yn hael. Ond roedd Caerdydd yn wahanol. Tri chwarter awr yn gaeth mewn tagfeydd bob bore, yn llusgo tua gwaith oedd yn ein gwagu.
Yn y diwedd, braidd yn flinedig, roedd rhaid cyfaddef ein methiant a throi’n ôl tua’r canolbarth.
Roedd fflat fechan ar gael yn y Borth, pentref glan môr reoddwn i’n adnabod yn dda. Ballarah oedd enw’r adeilad, a ninnau ar y llawr cyntaf.
Bu fy chwaer yn byw ar y llawr isaf ers blynyddoedd, a threuliasai fy mam haf ei phlentyndod yno yn y chwedegau. Bellach, ein tro ni oedd hi.
Roedd dychwelyd i arfordir Ceredigion fel codi i’r wyneb ar ôl bod dan ddŵr.
Yr hyn nad oeddwn yn gwybod bryd hynny oedd bod Ballarah yn sefyll yn agos at le tra arbennig. Yr oedd archaeolegwyr o Lambed newydd ddatguddio cored bysgod hynafol yn y tywod, wedi ei guddio ers canrifoedd.
Os wyt ti’n gyfarwydd â Hanes Taliesin, fe fyddi di’n deall pam y mae hyn o bwys. Yn un fersiwn o’r chwedl, mae’r bardd bychan yn cael ei ddarganfod mewn cored, yma ar draeth y Borth.
Ysgogodd hynny rhywbeth ynof, diddordeb dwys oedd wedi bod yno ers blynyddoedd, a thyfodd i mewn i fy llyfr cyntaf, Taliesin Origins.
Cyrhaeddodd y tri ohonom wedi ein hysgwyd, ond gweithiodd yr arfordir arnom â’i wyntoedd hallt a’i orwel diderfyn. O fewn wythnosau, cwblhaodd y gân ei hun.
Bu darnau’n troi ynof ers misoedd, yna un diwrnod, wedi cerdded y traeth gyda Tomos, fe ddaeth y cyfan ynghyd yn eithaf sydyn.
Yr oedd Lucy’n feichiog â Melys erbyn hynny, ac fe ddaeth mymryn o’r cyfnod hwnnw, wedi ein clwyfo ond yn gwella, y gorffen a’r dechrau, i mewn i’r gerddoriaeth.